Rozgraniczenie nieruchomości

Bartosz Antos
13 kwietnia 2022
Działki i grunty

Rozgraniczenie polega na ustaleniu przebiegu granicy między nieruchomościami w sytuacji spornej lub kiedy takie granice nie zostały wytyczone. Postępowanie rozgraniczeniowe wszczynane jest z urzędu lub na wniosek strony. Procedura nie jest prosta, lecz czasem niezbędna do ustalenia i urzędowego potwierdzenia przebiegu granicy między działkami.

Rozgraniczenie nieruchomości

Do rozgraniczenia nieruchomości dochodzi najczęściej, kiedy między właścicielami sąsiadujących działek istnieje spór dotyczący granicy lub w przypadku, kiedy granice nie zostały do tej pory wytyczone. Wszczęcie procedury i jej przeprowadzenie ma na celu ustalenie przebiegu granicy poprzez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów za pomocą znaków granicznych i sporządzenie odpowiedniej dokumentacji. Procedura nie jest prosta i łączy się z kosztami, dlatego przed jej rozpoczęciem warto dowiedzieć się jak przebiega takie postępowanie.

Postępowanie administracyjne i sądowe

Postępowanie rozgraniczeniowe może zostać rozpoczęte z urzędu lub na wniosek strony i odbywa się na drodze postępowania administracyjnego. Dopiero po tym etapie i tylko w przypadku określonych okoliczności sprawa może zostać przekazana do sądu.

Warto pamiętać, że po rozpatrzeniu sprawy i wydaniu decyzji na drodze postępowania administracyjnego strony nie mogą się od niej odwołać. Jeśli któraś ze stron jest niezadowolona z wydanej w postępowaniu administracyjnym decyzji, musi w ciągu 14 dni od dnia jej otrzymania zażądać przekazania sprawy rozgraniczeniowej do sądu.

Postępowanie rozgraniczeniowe może mieć dwa etapy administracyjny i sądowy. Przy czym postępowanie sądowe może się rozpocząć jedynie wtedy, gdy zostanie wyczerpana droga administracyjna.

Kto wydaje decyzję

Zmiana granic na drodze postępowania administracyjnego należy do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Do jednego z nich należy zatem skierować wniosek o rozgraniczenie nieruchomości. W jego też imieniu, czynności dokona geodeta posiadający odpowiednie uprawnienia.

Kto może wystąpić z wnioskiem o rozgraniczenie

Wniosek o rozgraniczenie nieruchomości może wnieść każdy, kto jest uprawniony do bycia stroną w takim postępowaniu, czyli ten, komu przysługują prawa do danej nieruchomości, w tym:

  • właściciel lub współwłaściciele nieruchomości,
  • użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty,
  • posiadacz samoistny lub zależny (najemca, dzierżawca),
  • użytkownik, któremu przysługują ograniczone prawa do nieruchomości.

Stroną w postępowaniu może być osoba fizyczna, osoba prawna, państwowa, czy też jednostka samorządowa. Musi jedynie posiadać interes prawny mający podstawę w przepisach.

Co powinien zawierać wniosek

Wniosek złożony właściwemu do jego rozpatrzenia organowi administracji powinien zawierać:

  • dane osobowe,
  • datę i miejsce, sporządzania wniosku,
  • wskazanie organu, do którego kierowany jest wniosek,
  • określenie nieruchomości, których dotyczy wniosek o wyznaczenie granic,
  • uzasadnienia wniosku,
  • podpis składającego wniosek.

Do wniosku należy dołączyć:

  • dokument stwierdzający tytuł prawny do nieruchomości – aktualny odpis z księgi wieczystej dla danej nieruchomości lub akt notarialny nabycia nieruchomości, lub postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku,
  • wypis i wyrys z ewidencji gruntów dla określonej działki.

Wniosek wraz z załącznikami należy złożyć we właściwym urzędzie gminy lub miasta i uiścić opłatę skarbową za wydanie decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości w wysokości 10 zł. Złożenie wniosku powoduje rozpoczęcie postępowania.

Rozgraniczenie nieruchomości

Czynności wykonywane przez geodetę

Zmiana granic na drodze postępowania administracyjnego dokonywana jest przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Powierza on ustalenie granic geodecie, który posiada stosowne uprawnienia.

Powołany przez organ administracyjny lub wskazany przez osobę składającą wniosek, posiadający odpowiednie uprawnienia geodeta gromadzi materiały, sprawdza istniejącą dokumentację, poznaje stan prawny nieruchomości. Wyznacza termin ustalania przebiegu granic i wzywa strony do stawienia się na gruncie (wezwanie powinno zostać dostarczone stronom na 7 dni przed wyznaczonym terminem). Warto wiedzieć, że nieusprawiedliwiona nieobecność w wyznaczonym terminie nie wstrzyma czynności geodety.

Geodeta dokonuje rozgraniczenia według poniższych zasad:

Na początku próbuje ustalić właściwy przebieg granic na podstawie aktualnego stanu prawnego nieruchomości i dostępnej dokumentacji.

Jeżeli dokumentacja nie wystarcza do ustalenia granic, próba ich wyznaczenia następuje na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania. Oznacza to, że geodeta poza dokumentacją bada w terenie widoczne ślady oraz znaki graniczne.

Jeżeli rozgraniczenie nie jest również możliwe na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, geodeta wyznacza granicę na podstawie zgodnego oświadczenia stron.

Kiedy wszystkie powyższe sposoby nie przyniosą rezultatu, geodeta stara się nakłonić strony do zawarcia ugody, która jest zazwyczaj wynikiem kompromisu i niewielkich ustępstw.

Wydanie decyzji

Po ukończeniu czynności przez geodetę i sporządzeniu przez niego dokumentacji wójt, burmistrz lub prezydent miasta rozstrzyga sprawę rozgraniczenia nieruchomości. Kiedy geodeta ustalił granice na podstawie zebranych informacji lub zgodnego oświadczenia stron, następuje włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a organ administracyjny wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości.

Strony nie mogą odwołać się od wydanej decyzji, w razie niezadowolenia z ustalenia przebiegu granicy; mogą żądać przekazania sprawy sądowi i muszą to uczynić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Zawarcie ugody przez strony, powoduje umorzenie postępowania prowadzonego przed organem administracyjnym. Ugoda zawarta przed geodetą ma bowiem charakter ugody sądowej. Natomiast w przypadku, gdy nie ma podstaw do wydania decyzji, organ administracji przekazuje sprawę do rozpatrzenia sądowi.

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta wyda decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.

Koszty postępowania rozgraniczającego

Postępowanie rozgraniczeniowe może wiązać się ze sporymi wydatkami. Przez lata koszty administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego ponosił tylko wnioskodawca. Zmieniło to dopiero orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r. (sygn. I OPS 5/06), zgodnie z którym koszty rozgraniczenia ponoszą wszyscy właściciele. Uznaje się, że rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie faktycznego stanu prawnego i służy obu stronom. Niestety nie wszystkie urzędy stosują się do tego orzeczenia i nadal obciążają kosztami tylko stronę wnioskującą, w takim wypadku należy zaskarżyć decyzję. Koszty postępowania to głównie wynagrodzenie geodety. Poza tym na ponoszone wydatki składają się koszty sporządzania dokumentacji i znaków granicznych, jak również przeprowadzania oględzin miejsca rozgraniczenia. Do kosztów rozgraniczenia nie zalicza się kosztów poniesionych z wyboru, np. wynajęcie prawnika, który reprezentuje stronę w postępowaniu. Ostateczne koszty postępowania są ustalane w decyzji o rozgraniczeniu z zachowaniem zasady, że strony ponoszą je w równej części. W przypadku kiedy sprawa trafia na drogę postępowania sądowego, to on ustala koszty postępowania w orzeczeniu kończącym.

Znaki graniczne

Na właścicielach sąsiadujących działek rekreacyjnych lub działek budowlanych spoczywa obowiązek utrzymywania stałych znaków granicznych i ich ochrony (zgodnie z art. 152 kodeksu cywilnego). Przemieszczenie czy uszkodzenie znaków lub urządzeń zabezpieczających powinno być niezwłocznie zgłaszane staroście. Za zniszczenie lub przemieszczenie znaków geodezyjnych lub niezgłoszenie takiego faktu grozi kara grzywny.

Rozgraniczenie a odnowienie granic

Odnowienie granic dotyczy nieruchomości, które miały już prawnie ustalone granice, a postępowanie polega jedynie na zaznaczeniu tych granic odpowiednimi znakami na podstawie dokumentacji oraz dowodów w postaci śladów. Wznowienie granic jest zatem czynnością techniczną, a nie postępowaniem administracyjnym, i w odróżnieniu od niego nie dokonuje go organ administracji, tylko uprawniony geodeta na zlecenie właścicieli działek sąsiednich. Rozgraniczenie dotyczy natomiast nieruchomości, których granice nie zostały ustalone, zostały zatarte i nie można ich odtworzyć na podstawie istniejących dokumentów lub są przedmiotem sporu.

Bartosz Antos

Dyrektor ds. nieruchomości

Podobał Ci się artykuł?

Bądź na bieżąco i zapisz się do newslettera


    Po zapoznaniu się z obowiązkiem informacyjnym zawierającym zasady i cele przetwarzania danych przez Saveinvest S.A. Informacje o zasadach przetwarzania

    * Pole obowiązkowe

    ekspert-ico

    Przeczytaj także

    Finansowanie
    Inwestycje
    Inwestycje w nieruchomości
    Najem
    Nieruchomości

    Działka czy mieszkanie – w co warto zainwestować w czasach wysokiej inflacji?

    Galopująca inflacja sprawia, że posiadacze oszczędności desperacko szukają możliwości ochrony kapitału. Nieruchomości to jedna z metod na nią. W dodatku sprawdzona od lat. Mieszkań ani ziemi nie da się bowiem dodrukować – w przeciwieństwie do pieniędzy typu fiat. Jednak wielu inwestorów staje przed dylematem: czy inwestować w działkę, czy raczej w mieszkanie pod wynajem? Odpowiedź […]

    Robert Tomaszewski
    Działki i grunty
    Finansowanie
    Inwestycje w nieruchomości
    Nieruchomości

    Działki na raty – to możliwe! Jak zainwestować w najbezpieczniejszy produkt jakim jest grunt?

    Kredyt na działkę jest poza Twoim zasięgiem? Twój bank twierdzi, że nie stać Cię na zakup gruntu? Nie zarzucaj swoich planów tak łatwo. Istnieją alternatywne sposoby finansowania tego typu inwestycji. Wystarczy rozejrzeć się naza solidnym partnerem biznesowym i znaleźć produkt, który odpowiada Twoim oczekiwaniom. Być może zakup działki nad morzem na raty będzie najlepszym rozwiązaniem. […]

    Kamil Markowicz
    Inwestycje
    Inwestycje w nieruchomości
    Plan zagospodarowania przestrzennego

    Inwestycja w działki – czy to się jeszcze opłaca?

    Zawirowania na rynku nieruchomości zniechęcają wiele osób do inwestycji. Tymczasem statystyki pokazują, że ulokowanie pieniędzy w gruntach wciąż jest niezwykle opłacalne. Mimo pandemii, wojny na Ukrainie, galopującej inflacji i innych zawirowań, ziemia rolna wciąż odnotowuje stabilny zysk. Dlaczego tak się dzieje? Dlaczego inwestycja w grunty jest korzystna? Na to pytanie odpowiada Bartosz Antos – Dyrektor […]

    Bartosz Antos
    Działki i grunty
    Inwestycje w nieruchomości
    Odrolnienie działki
    Przekształcenie działki

    Przekształcenie działki – 11 porad dla początkującego inwestora

    Zakup działki rolnej to dobra inwestycja. Można ją nabyć za całkiem niską cenę, a jednocześnie uzyskać wysoką stopę zwrotu. Na rynku nieruchomości na początkujących inwestorów czeka jednak wiele pułapek. Robert Tomaszewski – Prezes Zarządu w firmie Saveinvest Sp. z o.o. – podpowiada, w jaki sposób ich uniknąć i jak skutecznie przeprowadzić odrolnienie działki. Dobrych decyzji […]

    Robert Tomaszewski
    Działki i grunty
    Plan zagospodarowania przestrzennego

    Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego

    Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, uchwalany przez radę gminy lub miasta, określa szczegółowo przeznaczenie danego terenu oraz warunki zagospodarowania i warunki zabudowy. Jest to niezwykle ważny dokument z punktu widzenia osoby, która zamierza kupić działkę i postawić na niej dom. Każdy, kogo interesuje zakup działki powinien niezwłocznie skierować kroki do właściwego urzędu miasta lub gminy, by […]

    Bartosz Antos
    Działki i grunty

    Zakup działki – co należy sprawdzić? Check-lista

    Zakup wymarzonej działki w atrakcyjnym miejscu i dobrej lokalizacji to znakomita inwestycja. Aby jednak tak się stało, należy sprawdzić grunt pod kątem wielu czynników. Jako firma specjalizująca się w sprzedaży gruntów, sprawdzamy blisko 50 kryteriów, aby upewnić się czy działki, które oferujemy Klientom będą bezpieczną i zyskowną inwestycją. Księga wieczysta nieruchomości Pierwszą czynnością, jaką wykonujemy […]

    Bartosz Antos
    Działki i grunty
    Plan zagospodarowania przestrzennego
    Przekształcenie działki
    Warunki zabudowy

    Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego

    Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego to dokument, który wstępnie i ogólnie określa zasady polityki przestrzennej na terenie danej gminy. Choć nie ma charakteru aktu prawnego, stanowi podstawę do opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dlatego studium może stanowić doskonałą wskazówkę dla każdego, kto chciałby zrealizować inwestycję na danym terenie. Jeśli gmina nie posiada obowiązującego miejscowego […]

    Bartosz Antos
    Działki i grunty
    Warunki zabudowy

    Decyzja o warunkach zabudowy

    Decyzja o warunkach zabudowy, potocznie zwana „wuzetką” (WZ ), jest niezbędna do ustalenia warunków sposobu zagospodarowania danego terenu. Zastępuje ona plan zagospodarowania przestrzennego tam, gdzie MPZP nie został uchwalony lub przestał obowiązywać. Decyzję o warunkach zabudowy można otrzymać nawet nie będąc właścicielem danej nieruchomości. Wydanie decyzji dla celów budownictwa mieszkaniowego jest bezpłatne. Zgodność z Miejscowym […]

    Bartosz Antos
    back to top